рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдоें ‘рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рд╕рдк्рддाрд╣’ рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн, рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдирд╢े рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдиे рдХा рджिрдпा рд╕ंрджेрд╢
рдЧोрд░рдЦрдкुрд░, 18 рдЬूрди 2026। рджेрд╢рднрд░ рдоें рдЪрд▓ाрдП рдЬा рд░рд╣े “рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рдЕрднिрдпाрди – рд╡िрдХрд╕िрдд рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рдЪाрди” рдХे рддрд╣рдд рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рдЖрдпुрд░्рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (рдПрдо्рд╕), рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдоें рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рд╕рдк्рддाрд╣ рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрди 18 рдЬूрди рд╕े 26 рдЬूрди 2026 рддрдХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों, рдорд░ीрдЬों, рдЙрдирдХे рдкрд░िрдЬрдиों рддрдеा рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рдирд╢े рдХे рджुрд╖्рдк्рд░рднाрд╡ों рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рдПрд╡ं рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рд╣ै।
рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдоेрдЬрд░ рдЬрдирд░рд▓ (рдбॉ.) рд╡िрднा рджрдд्рддा, рдПрд╕рдПрдо (рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд), рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдиिрджेрд╢рдХ рдПрд╡ं рд╕ीрдИрдУ, рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдирд╢े рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдкूрд░े рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЪुрдиौрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдХрд░्рдоिрдпों рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕рднी рд╡рд░्рдЧों рдХो рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕рд╣ी рдЬाрдирдХाрд░ी, рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЬीрд╡рди рдоूрд▓्рдпों рдФрд░ рдирд╢े рдХो “рдиा” рдХрд╣рдиे рдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рджेрдиा рдмेрд╣рдж рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा, рд░ोрдХрдеाрдо, рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдХे рдЬрд░िрдП рдПрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рдПрд╡ं рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рд╕рдоाрдЬ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।
рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдПрд╡ं рдордиोрдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд╣рд▓
рдпрд╣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдордиोрдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕े рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдбॉ. рдЖрдиंрдж рдоोрд╣рди рджीрдХ्рд╖िрдд, рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдПрд╡ं рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖, рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрднाрдЧ, рдбॉ. рд░िрдЪा (рдордиोрдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрднाрдЧ) рддрдеा рдбॉ. рдпू. рд╡ेंрдХрдЯेрд╢ рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े।
рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдиे рдирд╢े рдХे рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджुрд╖्рдк्рд░рднाрд╡ों рдкрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЪрд░्рдЪा рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдирд╢ीрд▓े рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╕ेрд╡рди рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдкрд░ рднी рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рдордп рд░рд╣рддे рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рд░ोрдХрдеाрдо рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рдорд░ीрдЬों рдФрд░ рдкрд░िрдЬрдиों рдХो рджिрд▓ाрдИ рдЧрдИ рдирд╢ा рдоुрдХ्рддि рдХी рд╢рдкрде
рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдХे рдУрдкीрдбी рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ां рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдорд░ीрдЬों, рдЙрдирдХे рдкрд░िрдЬрдиों рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдХрд░्рдоिрдпों рдХो рдирд╢ा рдоुрдХ्рддि рдХी рд╢рдкрде рджिрд▓ाрдИ рдЧрдИ।
рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдиे рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा рдХि рд╡े рд╕्рд╡рдпं рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдирд╢े рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ेंрдЧे рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░, рдоिрдд्рд░ों рддрдеा рд╕рдоाрдЬ рдХो рднी рдирд╢े рдХे рджुрд╖्рдк्рд░рднाрд╡ों рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХрд░ेंрдЧे। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдирд╢े рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдФрд░ рдЙрдирд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХे рдЙрдкाрдпों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рднी рджी рдЧрдИ।
рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХो рдмрдиाрдпा рдЬाрдПрдЧा рдЕрднिрдпाрди рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा
рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рджौрд░ाрди рд╡िрднिрди्рди рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे, рдЬिрдирдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдПрдордмीрдмीрдПрд╕ рдФрд░ рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧीрджाрд░ी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдПрдЧी।
рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрд╡ाрджाрдд्рдордХ рд╕рдд्рд░ों рдоें рд╕ाрдеिрдпों рдХे рджрдмाрд╡ (Peer Pressure), рдирд╢े рдХो рдордиा рдХрд░рдиे рдХी рдХрд▓ा, рддрдиाрд╡ рдк्рд░рдмंрдзрди, рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдФрд░ рдирд╢ा рд░ोрдХрдеाрдо рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╣ोрдЧी।
рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдпрджि рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕рд╣ी рд╕рдордп рдкрд░ рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдоिрд▓े рддो рд╡े рди рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡рдпं рдирд╢े рд╕े рдмрдЪ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиे рдоें рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рд╕्рдХूрд▓ों рдФрд░ рд╕рдоुрджाрдпों рдоें рднी рдЪрд▓ाрдП рдЬाрдПंрдЧे рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
рдЕрднिрдпाрди рдХे рддрд╣рдд рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЖрдзाрд░िрдд рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡ाрд░्рддाрдПं, рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж, рдорд░ीрдЬ-рдХेंрдж्рд░िрдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рдФрд░ рд╢рдкрде рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे।
рдЗрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рддрдХ рдирд╢ा рдоुрдХ्рддि рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдкрд╣ुंрдЪाрдиा рд╣ै, рддाрдХि рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╣рд░ рд╡рд░्рдЧ рдоें рдирд╢े рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे।
рдирд╢ा рдоुрдХ्рддि рдХेंрдж्рд░ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ेрд╡ाрдПं
рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдиे рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдХि рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХा рдирд╢ा рдоुрдХ्рддि рдХेंрдж्рд░ (De-addiction Centre) рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рд▓ोрдЧों рдХो рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рд╕ेрд╡ाрдПं рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ा рд░рд╣ा рд╣ै।
1. рдиिःрд╢ुрд▓्рдХ рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдПрд╡ं рдУрдкीрдбी рд╕ेрд╡ाрдПं
рдирд╢े рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣े рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рдЙрдирдХे рдкрд░िрдЬрди рд╕ीрдзे рдордиोрдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрднाрдЧ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХों рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ां рдиिःрд╢ुрд▓्рдХ рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
2. рдЖрдзुрдиिрдХ рдПрд╡ं рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЙрдкрдЪाрд░
рдХेंрдж्рд░ рдоें рдорд░ीрдЬों рдХी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкрдж्рдзрддिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдкрдЪाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рджрд╡ाрдУं рдФрд░ рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рднी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
3. рдХाрдЙंрд╕рд▓िंрдЧ рдФрд░ рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рд╕ुрд╡िрдзा
рдирд╢ा рдЫोрдб़рдиे рдХे рдмाрдж рдорд░ीрдЬों рдХो рджोрдмाрд░ा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬीрд╡рди рдоें рд▓ौрдЯрдиे рдФрд░ рдирд╢े рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдХाрдЙंрд╕рд▓िंрдЧ рдФрд░ рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рд╕ेрд╡ाрдПं рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдорд░ीрдЬों рдХे рдкुрдиः рдирд╢े рдХी рдУрд░ рд▓ौрдЯрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै।
рд╕्рд╡рд╕्рде рдФрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рднाрд░рдд рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рджिрд╢ा рдоें рдкрд╣рд▓
рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдХा рдпрд╣ рдЕрднिрдпाрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рдк्рддाрд╣ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ेрдЧा, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдоें рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рдпुрд╡ा рд╣ी рд╕्рд╡рд╕्рде, рд╕рд╢рдХ्рдд рдФрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдирд╢ा рдоुрдХ्рдд рднाрд░рдд рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдПрдо्рд╕ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा рд╣ै рдХि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा, рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рдЬрд░िрдП рдирд╢े рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдкाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрднिрдпाрди рдпुрд╡ाрдУं, рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों, рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕рднी рд╡рд░्рдЧों рдХो рдирд╢े рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПрдХрдЬुрдЯ рд╣ोрдХрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░ेрдЧा।


No comments